Czym jest cnota umiarkowania? Kształtowanie charakteru poprzez cnoty kardynalne

cnota umiarkowanie, mężczyzna odmawiający bogactwa

Mimo że wielu zauważa, jak materializm i konsumpcjonizm niszczą rodziny i całe społeczeństwa, coraz bardziej w nie brniemy, na własną zgubę. Czy istnieje lekarstwo na tę choroby? Z odpowiedzią przychodzi nam umiarkowanie - jedna z czterech cnót kardynalnych.

Co to jest umiarkowanie?

Według Tomasz z Akwinu umiarkowanie może być rozumiane ogólnie lub szczegółowo [1]. W znaczeniu ogólnym jest rozumiane potocznie, jako nałożenie przez rozum umiaru na ludzkie uczucia, dążenia i działania. Jest to jednak element każdej cnoty. Ktoś kiedyś powiedział, że "świat nie zauważa chrześcijańskiej cnoty, bo chrześcijańska cnota jest umiarem". Tak cnotę rozumiał też Arystoteles. Dla niego była ona znalezieniem złotego środka [2]. W znaczeniu szczegółowym umiarkowanie powstrzymuje pożądanie człowieka przed jego najsilniejszymi skłonnościami. Przede wszystkim chodzi tu o popęd seksualny i głód. W tym rozumieniu jest to osobna cnota, ponieważ dotyczy konkretnej, osobnej materii. 

Cnoty pochodne umiarkowania

W kontekście różnych popędliwości człowieka możemy podzielić umiarkowanie na cnoty pomniejsze:

  • łaskawość - zmniejsza pęd karania,
  • łagodność - łagodzi gniew,
  • pokora - powściąga ducha, żeby nie piął się wzwyż bez umiaru,
  • umiejętność właściwego bawienia się - kieruje zabawę i odpoczynek zgodnie z rozumem [3],
  • wstrzemięźliwość - pomaga miarkować w jedzeniu i piciu,
  • czystość - powściąga popęd seksualny

Cnota umiarkowania a charakter

Samokontrola jest głównym pozytywem, który możemy osiągnąć dzięki umiarkowaniu. Tylko powstrzymywanie swoich emocji, uczuć i pożądania daje nam możliwość rozwoju. Człowiek umiarkowany potrafi dążyć do celów i realizować wyznaczony wcześniej plan działania. Jest to umiejętność także bardzo ważna dla ojca, który jest głową rodziny. Człowiek, który ma panować nad innymi, najpierw powinien umieć panować nad samym sobą. To umiarkowanie pozwala być spokojnym w każdej chwili i kontrolować sytuację. Mężczyzna, który jest targany przez swoje emocje i pożądania jest skłonny do konfliktów i łatwo ulega manipulacji. Żeby mężczyzna mógł być oparciem i rozjemcą, musi charakteryzować się trzeźwością umysłu i wolą niezmąconą nieuporządkowanymi przywiązaniami. To są sprawy kluczowe.

Jak ćwiczyć się w cnocie umiarkowania?

Najbardziej charakterystycznym sposobem na ćwiczenie się w umiarkowaniu jest post. Mam tu na myśli odmawianie sobie jedzenia zarówno pod względem jakościowym, jak i ilościowym. Jest to metoda nie tylko średniowiecznych mnichów, której pozostałością jest wyśmiewany przez wielu piątkowy post od mięsa. Posty i głodówki znane były we wszystkich religiach. Choć przez konsumpcjonizm ostatnich dekad zachodnie społeczeństwa postanowiły się ich pozbyć, jako zbędny zabobon, to powracają one dzisiaj, jako element modelu zdrowego żywienia, polecany przez dietetyków. Głód jest naturalnym, ludzkim odczuciem. Umiejętność panowania nad swoim głodem i zachciankami uczy opanowania w każdej sytuacji. Warto sobie odmawiać niektórych potraw i posiłków nie tylko ze względów zdrowotnych i "gabarytowych", ale także w celu wzmacniania swojej woli i zdobywania cnoty. Co w ogóle jest już dzisiaj zupełnie niezrozumiałe i niepopularne, warto też dbać o czystość. Po pierwsze odrzucić pornografię, która jest rakiem niszczącym więzi i zdrowe pojmowanie seksualności. Warto jednak w ogóle starać się nie "myśleć seksem". Nie korzystać z każdej nadarzającej się okazji, żeby sobie "popatrzeć" na jakąś erotyczną treść w Internecie, czy nieskromnie ubrane dziewczyny na ulicy. Ciągłe pobudzanie się i myślenie kategoriami seksualnymi nie jest dla człowieka czymś naturalnym. To rozprasza i tworzy niepotrzebne napięcie i frustrację. Co więcej, człowiek, który potrafi ujarzmić tak silny żywioł, jak popęd seksualny, potrafi zachować spokój i być niewzruszonym w każdej sytuacji. 

Podsumowanie

Umiarkowanie nie jest właściwe tylko zakonnikom. Jest ono niezbędnym elementem męskiego charakteru. Bez umiarkowania bylibyśmy, jak zwierzęta, które kierują się swoimi popędami. Używając jednak rozumu, w każdej rzeczy możemy odnaleźć właściwy jej umiar. A mężczyzna potrafiący go odnaleźć, potrafi też kontrolować emocje, trzeźwo panować nad swoimi pokusami, przez co być człowiekiem odpowiedzialnym, co chociażby dla ojca - głowy rodziny jest sprawą kluczową.     

 


[1] Nowa strona 4. (b. d.). Home page. https://katedra.uksw.edu.pl/suma/suma22.htm

[2] Arystoteles Etyka nikomachejska

[3] Cnota umiarkowania. (b. d.). niedziela.pl. https://www.niedziela.pl/artykul/90472/nd/Cnota-umiarkowania

 

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO.

Wybrane dla Ciebie

HTML Button Generator