Czym jest cnota roztropności? Kształtowanie charakteru poprzez cnoty kardynalne

Czym jest cnota roztropności? Kształtowanie charakteru poprzez cnoty kardynalne

Teraźniejszość, wraz z jej szybkim tempem życia i wszechobecną technologią, sprawia, że wartości moralne i etyczne są często pomijane lub przynajmniej zaniedbywane. Jednak, od wieków filozofowie, teolodzy i myśliciele zwracali uwagę na znaczenie cnót, jako kluczowych elementów kształtowania charakteru i budowania społeczeństwa. Ze względu na swoją rolę w zdobywaniu innych cnót, cztery z nich: męstwo, sprawiedliwość, umiarkowanie oraz roztropność, zostały nazwane kardynalnymi, a pierwszą cnotą kardynalną jest roztropność właśnie.

Czym jest roztropność?

Według słownika języka polskiego, roztropność jest to zdolność trafnego orientowania się w sytuacji[1]. W chrześcijańskiej definicji podkreśla się, że jest to cnota "udoskonalająca rozum i pouczająca go w każdej sprawie, co należy czynić, a czego unikać." [2] Odnosi się ona do zdolności rozróżniania dobra od zła oraz wybierania właściwych środków w działaniu. Jest to umiejętność dokładnego przemyślenia sytuacji, zważenia konsekwencji oraz podejmowania decyzji zgodnych z moralnością i mądrością. Cnota roztropności polega nie tylko na rozumieniu swoich działań, ale i na zrozumieniu innych ludzi oraz sytuacji, w jakich się oni znajdują. Przez starożytnych jest nazywana "woźnicą cnót" (łac. auriga virtutum), ze względu na jej kluczową rolę w kierowaniu i harmonizowaniu innych cnót. Podobnie, jak woźnica prowadzi wóz, utrzymując go na właściwej drodze, zapobiegając wypadnięciu z niej, roztropność pomaga utrzymać nasze działania w ryzach moralności i zgodzie z etyką.

Jakie korzyści daje praktykowanie roztropności?

Roztropność jest cnotą, której praktykowanie przynosi wiele korzyści zarówno jednostce, jak i społeczeństwu jako całości. Osoba, która kieruje się roztropnością, podejmuje mądre decyzje, unika impulsywności oraz przemyślanie podchodzi do swoich działań. Dzięki temu może unikać wielu problemów życiowych i zawodowych, które wynikają z podejmowania pochopnych decyzji. Ponadto, roztropność pomaga w budowaniu trwałych i zdrowych relacji z innymi ludźmi, opartych na szacunku, zrozumieniu i empatii. Jezus Chrystus w jednej z przypowieści dał przykład, że człowiek roztropny to ten, który dom swój buduje na skale. Sugeruje to, że roztropność jest podstawą do podejmowania innych działań. Ma to bardzo duże znaczenie, gdy budujemy rodzinę. Aby dobrze wykonać to zadanie, trzeba nieustannie rozeznawać, na jakie wydatki można sobie pozwolić, żeby najbliższym, w tym dzieciom, zapewnić godny codzienny byt, ale też jak znaleźć równowagę między zachciankami a faktycznymi potrzebami synów czy córek.

Cnota roztropności, a charakter

Osoba, która kieruje się roztropnością, wykazuje świadomość i umiejętność refleksji nad swoimi decyzjami. To prowadzi do kształtowania mądrości życiowej oraz umiejętności podejmowania trafnych wyborów, co stanowi fundament silnego charakteru. Roztropność uczy umiejętności przewidywania konsekwencji swoich działań. Pomaga to unikać podejmowania pochopnych decyzji i impulsywnych zachowań. Zdolność do przewidywania skutków działań prowadzi do rozwinięcia umiejętności podejmowania decyzji opartych na długofalowych celach i wartościach, co stanowi podstawę stabilnego charakteru. Ponadto, praktykowanie roztropności wymaga zarządzania swoimi emocjami oraz umiejętności utrzymywania spokoju w trudnych sytuacjach. Osoba, która potrafi zachować zimną krew i jasność umysłu nawet pod presją, buduje charakter oparty na pewności siebie, determinacji oraz umiejętności zarządzania stresem.

Jak ćwiczyć się w cnocie roztropności?

Aby doskonalić cnotę roztropności, istotne jest skoncentrowanie się na unikaniu impulsywnego podejmowania decyzji pod wpływem emocji. Ćwiczenia w roztropności obejmują świadome zarządzanie emocjami poprzez chwilową refleksję przed podejmowaniem istotnych decyzji. Ważne jest zdobycie umiejętności utrzymania spokoju umysłu w trudnych sytuacjach i zrozumienie, że emocje mogą wpływać na ocenę sytuacji. Regularne praktykowanie tego podejścia pozwala rozwijać umiejętność opanowanego i przemyślanego podejmowania decyzji, co w efekcie sprzyja budowaniu roztropności jako cnoty opartej na mądrości i zrównoważonym podejściu do życia.

Podsumowanie

Cnota roztropności stanowi fundament moralności i etyki. Pomaga jednostce rozwijać się jako istota moralna. Kształtowanie charakteru poprzez cnoty kardynalne, w tym poprzez roztropność, jest niezwykle istotne dla tworzenia społeczeństwa opartego na wartościach. W obliczu wyzwań współczesnego świata, warto wrócić do nauk filozofów i myślicieli z przeszłości, którzy przypisywali ogromne znaczenie cnotom, jako drodze do osiągnięcia prawdziwego szczęścia i harmonii w życiu. Dlatego też, wartościowe jest nie tylko zrozumienie, ale także praktykowanie cnoty roztropności w codziennym życiu, aby budować lepsze jutro dla samego siebie, najbliższego otoczenia, a szerzej - dla społeczeństwa.

 

Piotr Walczak

dziennikarz-stażysta

Akademia Dziennikarska IWORIS,

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.



[1] roztropność – Wielki słownik W. Doroszewskiego PWN. (b. d.). Słownik języka polskiego PWN. https://sjp.pwn.pl/doroszewski/roztropność

[2] Pelczar, ś. b. J. S. (2012). Życie duchowe, czyli doskonałość chrześcijańska (wyd. 9, T. 2). Wydawnictwo św. Stanisława Diecezji Krakowskiej. (Oryginał został opublikowany w 1873 r.)



Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO

HTML Button Generator