Co znaczy dzisiaj być prawdziwym mężczyzną?

prawdziwy_mężczyzna_wczoraj_i_dziś

Prawdziwy mężczyzna dziś

Jaki powinien być mężczyzna? Jak powinien postępować? Epoka, w której żyjemy, nie udziela jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. A jakiej odpowiedzi udzieliliby ludzie żyjący dawniej? Czy znamy przyczyny braku wyraźnego wzorca męskiego obecnie? Dlaczego współcześnie panuje w tym obszarze taki chaos?
 

Archetyp mężczyzny na przestrzeni wieków

Analizę zaczniemy od czasów starożytnych, a konkretnie od starożytnej Grecji. Wtedy bowiem wykształcił się pierwszy z interesujących nas archetypów – archetyp herosa, który wszyscy znamy z mitologii. Był to wzorzec silnego i nieustraszonego wojownika. Idealnym przykładem takiej postaci jest Achilles, bohater ,,Iliady” Homera, podobno ulubionego dzieła innego sławnego męża – Aleksandra Macedońskiego. Ten archetyp miał jednak także swoją mroczną stronę – brak etyki, skłonność do pychy i bezwzględności. Te cechy można dostrzec u obu wspomnianych postaci.
 
Czasy chrześcijańskie dodały do wyżej opisanego wzorca brakujący element – etykę. W ten sposób powstało niezwykłe zjawisko kulturowe: etos rycerski. Od rycerzy oczekiwano nie tylko siły i odwagi, ale także szacunku dla wroga – rzecz nie do pomyślenia dla Achillesa, który bez skrupułów pastwił się nad ciałem pokonanego Hektora, czy dla Aleksandra, który w brutalny sposób rozprawił się z Tebańczykami. Mało tego! Od rycerza oczekiwano także łagodności. Wedle legend arturiańskich Lancelot, usłyszawszy, że jest najlepszym rycerzem na świecie, zapłakał jak dziecko. To pokazuje, jak ekstremalny był to wzorzec – od człowieka przyzwyczajonego do pól bitewnych i widoku krwi oczekiwano jednocześnie delikatności i towarzyskiej ogłady, a także litości wobec słabszych. To był ideał, któremu nie każdy mógł sprostać, niemniej jednak istniał realnie i istnieje nadal w świadomości ludzi. 
 

Rola mężczyzny na codzień - jak kształtują ją warunki życia?

Tyle kultura wysoka. Życie przeciętnego człowieka było jednak w dużej mierze zdeterminowane przez warunki życia, nieporównywalnie ciężkie w stosunku do panujących obecnie. Musimy mieć świadomość, że przez większą część historii większa część ludzkości zajmowała się pracą na roli. Przy prymitywnej technologii wymagało to siły fizycznej, która jest w naturalny sposób większa u mężczyzn. Jednocześnie wysoka śmiertelność wśród niemowląt rodziła potrzebę dużej liczby dzieci, a opieka nad niemowlęciem spoczywa przede wszystkim na kobiecie. Ta sytuacja w naturalny sposób stworzyła model rodziny, w którym zadaniem mężczyzny było zapewnianie bytu, a kobiety – zajmowanie się dziećmi i domem. W ten sposób mężczyzna, który dysponował zasobami, wynikającymi z wykonywanej pracy, zyskiwał prawa, którymi nie posiadała kobieta.
Jednak, dając mężczyznom dużą władzę, tradycyjne społeczeństwo nakładało też na niego olbrzymią odpowiedzialność. Gdy w 1912 roku tonął ,,Titanic” oczywiste było, że to kobiety mają pierwszeństwo w dostępie do szalup. A mężczyźni byli wysyłani na front i ginęli w wojnach, które wybuchały częściej, niż dzisiaj. Wreszcie to przede wszystkim mężczyźni ponosili trud pracy, która trwała o wiele dłużej niż dziś i wiązała się z większymi kosztami dla zdrowia. 
 
Takie warunki już nie istnieją. Postęp technologiczny przełożył się na wzrost jakości życia i krótszy czas pracy. Spadło znaczenie pracy, wymagającej siły fizycznej. Praca kobiet stała się zjawiskiem powszechnym. Spadek śmiertelności wśród dzieci spowodował spadek dzietności i coraz rzadsze są rodziny wielodzietne. Wreszcie nastąpiło równouprawnienie kobiet. 
 

Zmiany społeczne oraz ich wpływ na wzorzec męskości

Jednak społeczeństwo nigdy nie przepracowało tych przemian tak, by w miejsce wcześniejszych wzorców postepowania dla obu płci stworzyć nowe, lepiej przystosowane do współczesnego świata. A nie ulega wątpliwości, że konieczne jest istnienie takich wzorców. Ludzie w naturalny sposób inaczej traktują osoby różnej płci i oczekują od nich różnych zachowań. Zachowanie mężczyzny, które wobec kolegi uchodzi za poufałe, wobec koleżanki uchodziłoby za grubiańskie. Podobnie na płaszczyźnie społecznej: pomimo teoretycznego równouprawnienia, gdy u naszych wschodnich sąsiadów wybuchła wojna, nikogo nie dziwiło, że mężczyźni Ukrainy zostali zobowiązani do obrony ojczyzny, podczas gdy kobiety szukały bezpiecznego schronienia w naszym kraju. 
 
Tak więc, potrzebujemy nowych norm, dotyczących miejsca mężczyzny w społeczeństwie, które będą dostosowane do współczesnych realiów, zakładających podmiotowość kobiet i ich większą niż kiedyś odpowiedzialność za życie społeczne. Trzeba jednak zostawić miejsce na waleczny etos rycerski, tak niezbędny w obecnych, niebezpiecznych czasach. Uporządkowanie tej dziedziny życia jest zadaniem, przed którym stoimy.
 
Piotr Ratajczak
HTML Button Generator